Seri Belajar Nahwu
MATAN AJRUMIYAH:
MACAM - MACAM KALIMAT FI'IL DAN I'ROBNYA
Metode Makna Jejer Bahasa Indonesia
Assalamu’alaikum Warahmatullahi Wabarakatuh,
Segala puji bagi Allah SWT yang telah memberikan kita kesempatan untuk terus meneguk manisnya ilmu warisan para ulama. Sholawat serta salam semoga senantiasa tercurah kepada Baginda Nabi Muhammad SAW.
Para santri dan pecinta literasi Arabiyyah yang dirahmati Allah,
Memahami Ilmu Nahwu adalah kunci utama untuk membuka gerbang pemahaman kitab-kitab turats. Salah satu fondasi terpenting yang harus dikuasai sejak dini adalah mengenal Kalimat Fi'il serta dinamika perubahan I’robnya. Seringkali, pemula merasa kesulitan membedakan kapan sebuah kata kerja harus dibaca Rofa’, Nashob, atau Jazm.
Dalam kajian kali ini, kita akan membedah kembali Matan Al-Ajrumiyyah dengan penjelasan yang ringkas namun mendalam. Kita akan belajar mengidentifikasi macam-macam fi'il serta aturan i’robnya agar proses membaca kitab menjadi lebih presisi dan penuh kemantapan.
Mari kita mulai perjalanan tholabul 'ilmi ini dengan niat yang ikhlas. Selamat menyimak!
بَابُ الْأَفْعَالِ
أداڤون إيني إيتو باب ببراڤا كلمة فعل
أَلْأَفْعَالُ ثَلاَثُةٌ: مَاضٍ، وَمُضَارِعٌ، وَأَمْرٌ.
نَحْوُ ضَرَبَ، وَيَضْرِبُ، وَاضْرِبْ.
( أَلْأَفْعَالُ ) أداڤون ببراڤا فعل ( ثَلاَثُةٌ ) إيتو
ادا تيڮا: ( مَاضٍ ) ياإيتو ساتو فعل ماض، ( وَمُضَارِعٌ ) دان نومر دوا فعل
مضارع، ( وَأَمْرٌ ) دان نومر تيڮا فعل أمر. ( نَحْوُ ) سڤرتي لفظ ( ضَرَبَ ) تلاه
مموكول سياڤا دِيَا سئوراڠ للاكي، ( وَيَضْرِبُ ) دان اكن مموكول سياڤا دِيَا
سئوراڠ للاكي ، ( وَاضْرِبْ ) دان ڤُوْكُولْ لَهْ.
كتراڠان:
كلمة فعل ادا تيڮا: ۱- ماض ۲- مضارع ۳- أمر.
- فعل ماض برمعنى سوداه
/ تلاه سڤرتي ضَرَبَ: تلاه مموكول سياڤا دِيَا سئوراڠ للاكي.
ذَهَبَ زَيْدٌ إِلَى الْمَسْجِدِ: تلاه براڠكة سياڤا زيد كا
مسجد.
- فعل مضارع برمعنى سداڠ
/ اكن سڤرتي يَضْرِبُ: اكن مموكول سياڤا
دِيَا سئوراڠ للاكي.
أَبُوْ بَكْرٍ يَجْلِسُ فِي الْمَسْجِدِ: أداڤون أبو بكر
إيتو سداڠ دُوْدُوْكْ ديدالام مسجد.
- فعل أمر برمعنى ڤرنتاه
سڤرتي إِضْرِبْ: ڤُوْكُولْ لَهْ.
أَبُوْ بَكْرٍ يَجْلِسُ فِي الْمَسْجِدِ: أداڤون أبو بكر
سداڠ دُوْدُوْكْ ديدالام مسجد.
فَالْمَاضِيْ: مَفْتُوْخُ الْأَخِرِ أَبَدًا. وَالْأَمْرُ
مَجْزُوْمٌ أَبَدًا.
( فَالْمَاضِيْ ) مكا أداڤون فعل ماض: ( مَفْتُوْخُ
الْأَخِرِ ) إيتو دي باچا فتحة أخيرپا ( أَبَدًا ) ديدالام سلاماپا. ( وَالْأَمْرُ
) دان أداڤون فعل أمر ( مَجْزُوْمٌ ) إيتو دي جزم كن ( أَبَدًا ) ديدالام سلاماپا.
كتراڠان:
- فعل ماض سلاماپا مبني
فتحة سڤرتي لفظ: عَلِـمَ، جَعَـلَ، قَـرَأَ.
- فعل أمر سلاماپا جزم سڤرتي
لفظ: إِقْـرَأْ ( باچالَهْ )، أُكْتُبْ ( تولِسْ لَهْ ).
*دالام مننتوكن
كٓـمَابْنِيَانْ مليهات حركة حرف تراخير.
*جزم دڠان سكون جيكا
صحيح أخير چونتوه لاَ تَجْلِسْ، دان ممبواڠ حرف علة أڤبيلا معتل أخير چونتوه
لاَتَرْمِ، سرتا ممبواڠ نون كَالَوْ أفعال الخمسة چونتوه لاَتَأْكُلُوْا.
وَالْمُضَارِعُ: مَاكَانَ فِيْ أَوَّلِهِ إِحْدَى
الزَّوِائِدِ الْأَرْبَعِ الَّتِيْ يَجْمَعُهَا قَوْلُكَ أَنَيْتُ وَهُوَ مَرْفُوْعٌ
أَبَدًا، حَتَّى يَدْخُلَ عَلَيْهِ نَاصِبٌ، أَوْ جَازِمٌ.
( وَالْمُضَارِعُ ) مكا أداڤون فعل مضارع: ( مَا ) إيتو فعل
( كَانَ ) ياڠ ادا ( فِيْ أَوَّلِهِ ) ديدالام ڤرتماپا فعل ( إِحْدَى الزَّوِائِدِ
) أڤا ببراڤا تامباهان ( اَلْأَرْبَعِ ) ياڠ امڤات ( اَلَّتِيْ يَجْمَعُهَا ) ياڠ
مڠومڤولكن ڤدا ياڠ امڤات ( قَوْلُكَ ) أڤا أوچاڤن مو ( أَنَيْتُ ) ياإيتو لفظ انيت ( وَهُوَ ) دان أداڤون
فعل مضارع ( مَرْفُوْعٌ ) إيتو دي رفع كن ( أَبَدًا ) ديدالام سلاماپا، ( حَتَّى
يَدْخُلَ ) سهڠڮا ماسوء ( عَلَيْهِ ) اتاس فعل مضارع ( نَاصِبٌ ) أڤا عامل نصب، (
أَوْ جَازِمٌ ) أتَوْ عامل جزم.
فَاالنَّوَاصِبُ عَشَرَةٌ، وَهِيَ:
أَنْ، وَلَنْ، وَإِذَنْ، وَكَيْ، وَلاَمُ كَيْ، وَلاَمُ
الْجُحُوْدِ، وَحَتَّى، وَالْجَوَابُ بِالْفَاءِ، وَالْوَاوِ، وَأَوْ.
( فَاالنَّوَاصِبُ ) مكا أداڤون ببراڤا عامل نصب ( عَشَرَةٌ
) إيتو ادا سڤولوه، ( وَهِيَ ) دان أداڤون ياڠ سڤولوه:
( أَنْ ) إيتو أَنْ، ( وَلَنْ ) دان لَنْ، ( وَإِذَنْ ) دان
إِذَنْ، ( وَكَيْ ) دان كَيْ، ( وَلاَمُ كَيْ ) دان لاَمُ كَيْ، ( وَلاَمُ
الْجُحُوْدِ ) دان لاَمْ جُحُودْ، ( وَحَتَّى ) دان حَتَّى، ( وَالْجَوَابُ
بِالْفَاءِ ) دان جواب دڠان فَاءْ، ( وَالْوَاوِ ) دان واو، ( وَأَوْ ) دان أَوْ.
وَالْجَوَازِمُ ثَمَانِيَةَ عَشَرَ، وَهِيَ:
لَمْ، وَلَمَّا، وَأَلَمْ، وَأَلَمَّا، وَلاَمُ الْأَمْرِ
وَالدُّعَاءِ، وَ لاَ فِي النَّهْيِ
وَالدُّعَاءِ، وَ إِنْ، وَمَا، وَمَنْ، وَمَهْمَا، وَ إِذْمَا، وَ أَيٌّ، وَ
مَتَى، وَأَيْنَ، ,َ وَ أَيَّانَ، وَ أَنَّى، وَ حَيْثُمَا، وَ كَيْفَمَا، وَ
إِذًا فِي الشِّعْرِ خَاصَّةً.
( وَالْجَوَازِمُ ) دان أداڤون ببراڤا عامل جزم (
ثَمَانِيَةَ عَشَرَ ) إيتو ادا دلاڤان بلاس، ( وَهِيَ ) دان اداڤون ياڠ دلاڤان
بلاس:
( لَمْ ) إيتو لَمْ، ( وَلَمَّا ) دان لَمَّا، ( وَأَلَمْ )
دان أَلَمْ، ( وَأَلَمَّا ) دان أَلَمَّا، ( وَلاَمُ الْأَمْرِ ) دان لام أمر (
وَالدُّعَاءِ ) دان لام دعاء، ( وَلاَ فِي النَّهْيِ ) دان لا نهي ( وَالدُّعَاءِ
) دان لادعاء، ( وَإِنْ ) دان إِنْ، ( وَمَا ) دان مَا، ( وَمَنْ ) دان مَنْ، (
وَمَهْمَا ) دان مَهْمَا، ( وَإِذْمَا ) دان إذْمَا، ( وَأَيٌّ ) دان أَيٌّ، (
وَمَتَى ) دان مَتَى، ( وَأَيْنَ ) دان أَيْنَ، ,َ ( وَأَيَّانَ ) دان أَيَّانَ، (
وَأَنَّى ) دان أَنَّى، ( وَحَيْثُمَا ) دان حَيْثُمَا، ( وَكَيْفَمَا ) دان
كَيْفَمَا، ( وَإِذًا ) دان إِذًا ( فِي الشِّعْرِ ) ديدالام شعر ( خَاصَّةً ) دڠان
سچارا ترتنتو.
والله أعلـم بالصـواب
IKUTI MATERI SELANJUTNYA, TERIMA
KASIH.
MASUKAN / SARAN / KRITIK / INFORMASI
SILAKAN KIRIM VIA E-MAIL: mohmahfudhrozy@gmail.com
"Apabila terdapat bagian yang kurang dipahami dan atau terdapat kesalahan dalam penulisan makna jejer, silakan tuliskan di kolom komentar di bawah ini agar tidak menyesatkan serta kita bisa saling belajar. Semoga barokah."
- Salam Takdzim Alfaqir: Moh Mahfudz Rozy -